ATEX reiniging: van zonering tot certificering, en waarom ACD ook zonder ATEX-zone relevant is
ATEX reiniging uitgelegd, van zonering tot certificering
ATEX is een Europese richtlijn die sinds 2003 bepaalt welke apparatuur mag worden gebruikt in omgevingen waar brandbaar stof of brandbaar gas aanwezig kan zijn. In de praktijk zijn er veel vragen rondom de toepassing. Welke zone heeft mijn bedrijf, welk filter past bij welk stoftype, en wat als er wel brandbaar stof vrijkomt maar mijn bedrijf officieel niet in een ATEX-zone valt? Dat laatste punt is belangrijker dan veel bedrijven zich realiseren, want brandbaar stof kan ook risico opleveren zonder dat een zone is vastgesteld.
HD van Dijk werkt al decennia met Coynco, een Italiaanse fabrikant met meer dan 40 jaar ervaring in het ontwerpen en produceren van industriële stofzuigers voor explosiegevoelige omgevingen. Samen bieden we het breedste ATEX-assortiment van Nederland, inclusief ACD-modellen voor situaties zonder formele zonering, perslucht-aangedreven stofzuigers voor omgevingen zonder stroom, mobiele bronafzuiging, en sinds kort een ATEX-gecertificeerde schrobmachine. Op deze pagina leggen we uit hoe je per situatie de juiste keuze maakt, met de onderbouwing die je richting je veiligheidsdienst of certificeringsinstantie nodig hebt.
ATEX geldt sinds 2003 voor elke werkomgeving met brandbare stoffen of gassen in de EU.
Ook zonder officiële ATEX-classificatie kan brandbaar stof tot ontbranding leiden, ACD is daar het antwoord op.
Coynco bouwt al ruim 40 jaar stofzuigers voor explosiegevoelige omgevingen.
HD van Dijk levert het breedste ATEX-assortiment van Nederland, inclusief zone 20, 21, 22, 1 en 2.
Op deze pagina vind je per situatie de juiste oplossing, met vooraf onderbouwde keuze voor je veiligheidsdossier.
Remco Visser
Accountmanager
Stel uw vraag aan een specialist.
We hopen dat we u ook als klant mogen verwelkomen. Mocht u vragen hebben, dan kunt u ons tijdens kantooruren bereiken of laat uw gegevens achter, dan bellen wij u.
ATEX in begrijpelijke taal, de wet, het risico, en wat het betekent voor jouw reiniging
ATEX is een samentrekking van "Atmosphère Explosible" en staat voor de Europese richtlijn die sinds 2003 van kracht is in alle lidstaten. De wetgeving werkt via twee principes. Werkgevers zijn verantwoordelijk voor het classificeren van hun werkomgeving in zones, en fabrikanten zijn verantwoordelijk voor het leveren van apparatuur die aantoonbaar geschikt is voor die zones. Overtreding kan leiden tot stillegging, aansprakelijkheid bij incidenten, en verlies van verzekeringsdekking.
Het risico dat ATEX afdekt is concreet. Een stofexplosie ontstaat wanneer drie elementen samenkomen, lucht, brandbaar stof of gas, en een ontstekingsbron. De eerste twee zijn in veel productieomgevingen vrijwel permanent aanwezig. Een ATEX-gecertificeerde stofzuiger elimineert de derde, de ontstekingsbron, door een ontwerp dat geen vonk, geen hittepunt en geen opgebouwde statische elektriciteit kan veroorzaken. Juist tijdens reiniging ontstaan veel van deze ontstekingsbronnen, door wrijving, elektrostatische lading in slangen, of warmteontwikkeling in motoren. Een gecertificeerde machine neemt dat risico weg.
ATEX is sinds 1 juli 2003 verplicht in de hele Europese Unie, op basis van richtlijnen 94/9/EC en 99/92/EC.
Voor een explosie zijn drie elementen nodig, lucht, brandbaar stof of gas, en een ontstekingsbron.
Een ATEX-gecertificeerde stofzuiger elimineert de ontstekingsbron, door vonkvrij ontwerp en antistatische afvoer van lading.
Overtreding van ATEX kan leiden tot stillegging door ISZW en aansprakelijkheid bij incidenten.
Reiniging is een veelvoorkomende oorzaak van ontsteking, door wrijving, statische elektriciteit en motorwarmte.
Zes stappen naar veilig en gecertificeerd reinigen in jouw situatie
Welke ATEX-zone hebt u, en welke stofzuiger hoort daarbij
ATEX-zonering is een concrete classificatie die bepaalt welke apparatuur in welke ruimte is toegestaan. De zone wordt vastgesteld door de werkgever, vaak in overleg met een gecertificeerd adviesbureau, en hangt af van hoe vaak en hoe lang brandbaar stof of gas aanwezig kan zijn. Zone 22 is de meest voorkomende classificatie in voedingsmiddelen, hout en bakkerijen, waar brandbaar stof af en toe vrijkomt maar niet continu aanwezig is. Zone 21 geldt voor ruimtes waar stof regelmatig aanwezig is tijdens normaal bedrijf, zoals bij menginstallaties, zeefmachines of transportpunten. Voor gas-zones gelden vergelijkbare principes, zone 2 voor af en toe, zone 1 voor regelmatig aanwezige dampen.
Een belangrijk onderscheid ten opzichte van veel andere ATEX-merken is dat Coynco en Gmatic standaard dubbel gecertificeerd zijn voor gas én stof, en bovendien in de zwaardere categorie II 2G / II 2D leveren. Waar de meeste concurrenten stoppen bij II 3G / II 3D (zone 2 en zone 22), bieden wij ook apparatuur voor zone 1 en zone 21. Dat is belangrijk voor bedrijven waar brandbaar stof of gas regelmatig aanwezig is, zoals bij menginstallaties, overslagpunten of transportzones. Naast een breed stofzuigerassortiment is de Gmatic 70BTX nu ook in II 2G / II 2D beschikbaar, zodat natte reiniging in dezelfde zwaardere zones veilig kan.
Tabel, ATEX-zones en bijbehorende oplossingen bij HD van Dijk
Oplossing | ATEX-markering | Toegestane zone(s) |
|---|---|---|
Gmatic 70BTX ATEX schrobmachine (nieuw in assortiment) | II 2G / II 2D | Zone 1 (gas) én zone 21 (stof) |
Coynco WT 754, TDC 40B, HDC B155, HDC 355/511/822 ATEX | II 2G / II 2D | Zone 1 (gas) én zone 21 (stof) |
Coynco BSL 100/120/150, WT 751/753, TDC 22B/30B | II 3G / II 3D | Zone 2 (gas) én zone 22 (stof) |
Coynco SPN, PN, PN D11 (perslucht, werkt zonder stroom) | II 2G / II 2D of II 3G / II 3D | Zone 1 en 21, of zone 2 en 22 |
Coynco en Gmatic zijn de weinige fabrikanten die standaard II 2G / II 2D gecertificeerde apparatuur leveren voor zone 1 (gas) én zone 21 (stof), de zwaardere categorie waar brandbaar stof of gas regelmatig aanwezig kan zijn. De meeste concurrenten bieden alleen de lichtere II 3G / II 3D categorie voor zone 2 en zone 22.
Coynco en Gmatic leveren standaard II 2G / II 2D apparatuur voor zone 1 en zone 21, waar de meeste concurrenten stoppen bij II 3G / II 3D.
Alle ATEX-modellen zijn dubbel gecertificeerd voor gas én stof, je dekt beide risico's met één machine.
Zone 22 is de meest voorkomende classificatie in voedingsmiddelen, hout en bakkerijen.
Zone 21 komt vooral voor bij menginstallaties, zeefmachines en transportpunten.
De Gmatic 70BTX ATEX schrobmachine is nieuw in het assortiment, gecertificeerd voor zone 1 en zone 21.
De kleinste ATEX zone 22-stofzuiger in Nederland is de Coynco BSL 100, onderdeel van ons assortiment.
Remco Visser
Accountmanager
Stel uw vraag aan een specialist.
We hopen dat we u ook als klant mogen verwelkomen. Mocht u vragen hebben, dan kunt u ons tijdens kantooruren bereiken of laat uw gegevens achter, dan bellen wij u.
Het verschil tussen ATEX, ACD en stofklasse
Het verschil tussen ATEX, ACD en stofklasse
Een veelvoorkomende aanname is dat een bedrijf zonder officiële ATEX-zonering geen bijzondere reinigingsapparatuur nodig heeft. Dat klopt niet. Brandbaar stof, zoals meel, suiker, houtstof, plastic of metaalpoeder, kan ook in niet-geclassificeerde ruimtes ontbranden als het in contact komt met een vonk, hittepunt of statische elektriciteit. Het ontbreken van een ATEX-zone sluit het risico op ontbranding dus niet uit. Voor precies deze situaties bestaat ACD, een Amerikaanse afkorting voor "Appliance for Combustible Dust". ACD is een certificering die zich richt op veiligheid bij brandbaar stof zonder dat formele ATEX-zonering is vastgesteld, en wordt steeds vaker toegepast in bakkerijen, kleinere voedingsbedrijven en productieomgevingen waar stof af en toe vrijkomt.
Naast ATEX en ACD is er een derde certificering die vaak wordt verward, de stofklasse. Waar ATEX en ACD gaan over explosiegevaar, gaat stofklasse L, M en H over gezondheidsgevaar door inademing van fijnstof. Een industriële stofzuiger kan op alle drie gecertificeerd zijn, of slechts op één. Een H-klasse stofzuiger is bijvoorbeeld veilig voor kankerverwekkend fijnstof, maar daarmee nog niet geschikt voor een ATEX-zone. Andersom is een ATEX-stofzuiger niet automatisch H-klasse. Bij HD van Dijk kijken we bij elk advies naar alle drie de certificeringen tegelijk, zodat je niet één risico afdekt en een ander laat liggen.Coynco en Gmatic zijn de weinige fabrikanten die standaard II 2G / II 2D gecertificeerde apparatuur leveren voor zone 1 (gas) én zone 21 (stof), de zwaardere categorie waar brandbaar stof of gas regelmatig aanwezig kan zijn. De meeste concurrenten bieden alleen de lichtere II 3G / II 3D categorie voor zone 2 en zone 22.
Vergelijkingstabel, ATEX vs ACD vs stofklasse
Certificering | Dekt welk risico af? | Wettelijk verplicht? | Wanneer relevant? |
|---|---|---|---|
ATEX | Explosiegevaar door gas of stof in een gezoneerde omgeving | Ja, EU-richtlijnen 94/9/EC en 99/92/EC, sinds 2003 | Bij formeel vastgestelde zone 0, 1, 2 (gas) of 20, 21, 22 (stof) |
ACD | Ontbranding van brandbaar stof zonder formele zone-classificatie | Nee, niet wettelijk verplicht | Bij aanwezigheid van meel, suiker, houtstof, plastic of metaalpoeder zonder vastgestelde ATEX-zone |
Stofklasse L, M, H | Gezondheidsgevaar door inademing van fijnstof | Ja, via arbowetgeving en EN 60335-2-69 | Bij fijnstof met gezondheidsrisico, zoals kwartsstof (M) of kankerverwekkend stof (H) |
Een machine kan op meerdere certificeringen tegelijk voldoen. Alle Coynco ATEX-stofzuigers zijn standaard uitgerust met HEPA H14 filtratie, waarmee ze zowel explosiegevaar (ATEX) als gezondheidsgevaar (stofklasse H) afdekken.
ATEX dekt explosiegevaar in gezoneerde omgevingen af, ACD dekt brandbaar stof zonder zone-classificatie af.
Stofklasse L, M, H gaat over gezondheid door inademing, niet over explosierisico.
Coynco levert ACD-gecertificeerde modellen voor bedrijven zonder ATEX-zone die tóch met brandbaar stof werken.
Een H-klasse stofzuiger is niet automatisch ATEX-gecertificeerd, en andersom net zomin.
Alle Coynco ATEX-stofzuigers hebben standaard HEPA H14 filtratie, dus ATEX én stofklasse H tegelijk.
Remco Visser
Accountmanager
Stel uw vraag aan een specialist.
We hopen dat we u ook als klant mogen verwelkomen. Mocht u vragen hebben, dan kunt u ons tijdens kantooruren bereiken of laat uw gegevens achter, dan bellen wij u.
Ruim 40 jaar ervaring, zes harde voordelen, en het breedste ATEX-assortiment van Nederland
Coynco is geen nieuwkomer op de ATEX-markt. Het bedrijf is opgericht in 2005 door Giancarlo Bettella, die in 1976 al mede-oprichter was van Soteco Spa, een pionier in de professionele stofzuigerindustrie. Vandaag wordt Coynco geleid door de tweede generatie, Riccardo en Laura Bettella. Alle stofzuigers worden in Italië ontworpen en geproduceerd, met volledige interne productie van kritische onderdelen, gepatenteerde filtertechnologieën, en een kwaliteitscontrole die bij veel concurrenten alleen bij premium-lijnen wordt ingezet.
Dat vertaalt zich naar concrete voordelen die kopers pas ontdekken als ze machines naast elkaar leggen. Brushless bypass motoren met circa 5x langere levensduur, standaard RVS AISI 304 ketels en filterhuizen, HEPA H14 filtratie zonder meerprijs, dubbele gas- én stofcertificering per machine, en een assortiment dat van interne zone 20 tot de kleinste zone 22 stofzuiger in Nederland reikt. Daarnaast is Coynco een van de weinige fabrikanten die standaard in de zwaardere II 2G / II 2D categorie elektrische modellen levert, waar de meeste concurrenten stoppen bij II 3G / II 3D. Voor bedrijven met menginstallaties, overslagpunten of transportzones is dat vaak doorslaggevend.
De zes voordelen op een rij
Brushless bypass motoren met circa 5x langere levensduur dan conventionele motoren.
Gepatenteerd Iclean filterschudsysteem houdt de zuigkracht constant en voorkomt stilstand door verstopping.
Standaard RVS AISI 304 ketel en filterhuis, niet optioneel zoals bij veel concurrenten.
Standaard HEPA H14 filtratie op alle ATEX-modellen, dus explosieveiligheid én stofklasse H in één machine.
Dubbel gecertificeerd voor gas én stof per machine, één toestel dekt beide risico's af.
Breedste ATEX-assortiment van Nederland, inclusief II 2G / II 2D voor zone 1 en zone 21, plus perslucht- en ACD-modellen.
Het juiste filter voor jouw stoftype
Welke filter bij welk stof, een praktijkgerichte uitleg van PTFE, NOMEX, HEPA H13 en HEPA H14
Niet elk stof gedraagt zich hetzelfde. Glasvezelstof is scherp en kleverig, ovenstof is heet tot 200 °C, farma-stof is extreem fijn en vaak toxisch, en bouwstof is grof en massaal. Voor elk van deze stoftypes bestaat een optimale filter, en een verkeerde keuze leidt binnen weken tot verstopping, zuigkrachtverlies of zelfs motorschade. Coynco biedt vier antistatische filtertypes voor ATEX-stofzuigers, van PTFE voor kleverig stof tot HEPA H14 voor de hoogste filtratie-eisen binnen een ATEX-omgeving. De keuze hangt niet af van het merk, maar van het stof waarmee je werkt.
Naast het filtermateriaal speelt ook de luchtbelasting een rol. Dat is de verhouding tussen de luchtstroom en het filteroppervlak, uitgedrukt in m³/m²/h. Een goede ATEX-stofzuiger houdt deze waarde onder de 200 m³/m²/h. Boven die grens raakt het filter sneller verstopt, neemt de zuigkracht af en kan fijnstof door het filter heen in de motor terechtkomen. Coynco dimensioneert filters bewust ruim, zodat de luchtbelasting ook bij grote debieten laag blijft. Welke filter je precies nodig hebt, bepalen we samen op basis van jouw stoftype en toepassing.
Overzichtstabel, vier filtertypes voor ATEX-stofzuigers
Filtertype | Filtratie-efficiëntie | Wanneer kiezen? | Typische toepassingen |
|---|---|---|---|
PTFE M-klasse | M-klasse | Bij kleverig of scherp stof dat normale filters beschadigt of verstopt | Glasvezelstof, composieten, bepaalde kunststoffen |
NOMEX M-klasse | M-klasse | Bij hoge temperaturen tot 200-220 °C | Ovenreiniging, bakkerijen met warme ovens, laser-toepassingen |
HEPA H13 | 99,95% | Bij fijnstof waar H13 voldoende is | Specifieke toepassingen |
HEPA H14 | 99,995% tot 0,18 micron | Bij fijn, gevaarlijk of kruisbesmettingsgevoelig stof | Farma, voedingsmiddelen, fijnstof in productie (standaard bij alle Coynco ATEX-modellen) |
Noot over ULPA-filtratie
ULPA-filters (tot 0,12 micron, 99,9995% filtratie) zijn op ATEX-stofzuigers niet beschikbaar. Voor toepassingen die ULPA vereisen, bijvoorbeeld cleanrooms en hoog-actieve farma-processen zonder ATEX-zonering, levert Coynco ULPA wel op reguliere industriële stofzuigers. In dat geval is het dus een kwestie van kiezen, ATEX-veiligheid óf ULPA-filtratie, en in overleg bepalen we welke prioriteit zwaarder weegt voor jouw proces.
Alle Coynco ATEX-filters zijn antistatisch, passend bij de ATEX-certificering van de stofzuiger.
HEPA H14 is standaard op alle Coynco ATEX-modellen, filtratie tot 0,18 micron.
PTFE-coating zorgt dat kleverig stof makkelijker loslaat bij filterreiniging, levensduur van filter fors verlengd.
NOMEX is bestand tegen temperaturen tot 200-220 °C, ideaal voor ovenreiniging.
ULPA niet op ATEX, wel beschikbaar op reguliere industriële stofzuigers voor cleanrooms en farma zonder ATEX-zonering.
Luchtbelasting onder de 200 m³/m²/h voorkomt snelle verstopping en behoud van zuigkracht.
Veelgestelde vragen.
Remco Visser
Accountmanager
Stel uw vraag aan een specialist.
We hopen dat we u ook als klant mogen verwelkomen. Mocht u vragen hebben, dan kunt u ons tijdens kantooruren bereiken of laat uw gegevens achter, dan bellen wij u.