ATEX reiniging: van zonering tot certificering, en waarom ACD ook zonder ATEX-zone relevant is

ATEX reiniging uitgelegd, van zonering tot certificering

ATEX is een Europese richtlijn die sinds 2003 bepaalt welke apparatuur mag worden gebruikt in omgevingen waar brandbaar stof of brandbaar gas aanwezig kan zijn. In de praktijk zijn er veel vragen rondom de toepassing. Welke zone heeft mijn bedrijf, welk filter past bij welk stoftype, en wat als er wel brandbaar stof vrijkomt maar mijn bedrijf officieel niet in een ATEX-zone valt? Dat laatste punt is belangrijker dan veel bedrijven zich realiseren, want brandbaar stof kan ook risico opleveren zonder dat een zone is vastgesteld.

HD van Dijk werkt al decennia met Coynco, een Italiaanse fabrikant met meer dan 40 jaar ervaring in het ontwerpen en produceren van industriële stofzuigers voor explosiegevoelige omgevingen. Samen bieden we het breedste ATEX-assortiment van Nederland, inclusief ACD-modellen voor situaties zonder formele zonering, perslucht-aangedreven stofzuigers voor omgevingen zonder stroom, mobiele bronafzuiging, en sinds kort een ATEX-gecertificeerde schrobmachine. Op deze pagina leggen we uit hoe je per situatie de juiste keuze maakt, met de onderbouwing die je richting je veiligheidsdienst of certificeringsinstantie nodig hebt.

ATEX geldt sinds 2003 voor elke werkomgeving met brandbare stoffen of gassen in de EU.

Ook zonder officiële ATEX-classificatie kan brandbaar stof tot ontbranding leiden, ACD is daar het antwoord op.

Coynco bouwt al ruim 40 jaar stofzuigers voor explosiegevoelige omgevingen.

HD van Dijk levert het breedste ATEX-assortiment van Nederland, inclusief zone 20, 21, 22, 1 en 2.

Op deze pagina vind je per situatie de juiste oplossing, met vooraf onderbouwde keuze voor je veiligheidsdossier.

Remco Visser

Remco Visser

Accountmanager

Stel uw vraag aan een specialist.

We hopen dat we u ook als klant mogen verwelkomen. Mocht u vragen hebben, dan kunt u ons tijdens kantooruren bereiken of laat uw gegevens achter, dan bellen wij u.

ATEX in begrijpelijke taal, de wet, het risico, en wat het betekent voor jouw reiniging

ATEX is een samentrekking van "Atmosphère Explosible" en staat voor de Europese richtlijn die sinds 2003 van kracht is in alle lidstaten. De wetgeving werkt via twee principes. Werkgevers zijn verantwoordelijk voor het classificeren van hun werkomgeving in zones, en fabrikanten zijn verantwoordelijk voor het leveren van apparatuur die aantoonbaar geschikt is voor die zones. Overtreding kan leiden tot stillegging, aansprakelijkheid bij incidenten, en verlies van verzekeringsdekking.

Het risico dat ATEX afdekt is concreet. Een stofexplosie ontstaat wanneer drie elementen samenkomen, lucht, brandbaar stof of gas, en een ontstekingsbron. De eerste twee zijn in veel productieomgevingen vrijwel permanent aanwezig. Een ATEX-gecertificeerde stofzuiger elimineert de derde, de ontstekingsbron, door een ontwerp dat geen vonk, geen hittepunt en geen opgebouwde statische elektriciteit kan veroorzaken. Juist tijdens reiniging ontstaan veel van deze ontstekingsbronnen, door wrijving, elektrostatische lading in slangen, of warmteontwikkeling in motoren. Een gecertificeerde machine neemt dat risico weg.

  • ATEX is sinds 1 juli 2003 verplicht in de hele Europese Unie, op basis van richtlijnen 94/9/EC en 99/92/EC.

  • Voor een explosie zijn drie elementen nodig, lucht, brandbaar stof of gas, en een ontstekingsbron.

  • Een ATEX-gecertificeerde stofzuiger elimineert de ontstekingsbron, door vonkvrij ontwerp en antistatische afvoer van lading.

  • Overtreding van ATEX kan leiden tot stillegging door ISZW en aansprakelijkheid bij incidenten.

  • Reiniging is een veelvoorkomende oorzaak van ontsteking, door wrijving, statische elektriciteit en motorwarmte.

ATEX in begrijpelijke taal, de wet, het risico, en wat het betekent voor jouw reiniging

Zes stappen naar veilig en gecertificeerd reinigen in jouw situatie

01

Bepaal of je bedrijf ATEX-gezoneerd is

Het startpunt is altijd de zonering van je werkruimte. Is er een formele ATEX-classificatie vastgesteld door een adviesbureau, en zo ja, welke zone geldt voor welke ruimte? Zo niet, dan kun je toch met brandbaar stof werken zonder zonering, en is een andere route relevant. Bij twijfel helpen we je om de juiste vraag aan je adviesbureau te stellen, of we verwijzen je naar een partij die de classificatie kan uitvoeren.

02

Kies tussen ATEX-route of ACD-route

  • ATEX-route: je bedrijf is formeel gezoneerd. Je hebt apparatuur nodig die gecertificeerd is voor jouw specifieke zone (21, 22, 1 of 2). De ATEX-richtlijn is wettelijk verplicht en controleerbaar door de Nederlandse Arbeidsinspectie.

  • ACD-route: je bedrijf is niet gezoneerd maar werkt wel met brandbaar stof, zoals meel, suiker, houtstof, plastic of metaalpoeder. ACD is niet wettelijk verplicht, maar voorkomt ontbranding en verkleint aansprakelijkheidsrisico.

Deze keuze bepaalt welk deel van ons assortiment relevant is voor jou.

03

Bepaal je stoftype en temperatuur

Niet elk stof gedraagt zich hetzelfde. Fijn, grof, kleverig, heet, scherp of toxisch, elk stoftype vraagt om een specifiek filter. Breng in kaart wat voor stof je opzuigt, welke temperaturen vrijkomen, en of er gas- of damprisico's bestaan naast het stof. Deze informatie bepaalt de filterkeuze (PTFE, NOMEX, HEPA H13 of H14) en de specifieke uitvoering van de machine.

04

Kies de juiste oplossing

Nu kun je een concrete keuze maken uit de vijf routes, ATEX-stofzuiger, ACD-stofzuiger, perslucht-stofzuiger, mobiele bronafzuiging, of ATEX schrobmachine. Welke route past hangt af van de zone, het stoftype, de frequentie van inzet en of je nat of droog reinigt. HD van Dijk adviseert kosteloos welk model binnen de gekozen route bij jouw situatie past.

05

Plan een proefplaatsing

Voor grotere investeringen is een praktijkdemo of proefplaatsing standaard onderdeel van het adviestraject. Je ervaart in jouw eigen omgeving of de gekozen machine presteert zoals bedoeld, op jouw vuil, in jouw zonering. Dit voorkomt miskopen en onderbouwt de keuze richting directie of veiligheidsdienst.

06

Regel onderhoud en conformiteitscheck

De ATEX-richtlijn schrijft voor dat apparatuur periodiek wordt onderhouden om de conformiteitsverklaring geldig te houden. Zonder correct onderhoud vervalt de verklaring en ligt de aansprakelijkheid volledig bij jou. Sluit daarom bij de levering direct een onderhoudscontract af, of plan losse servicebeurten met vaste intervals.

Welke ATEX-zone hebt u, en welke stofzuiger hoort daarbij

ATEX-zonering is een concrete classificatie die bepaalt welke apparatuur in welke ruimte is toegestaan. De zone wordt vastgesteld door de werkgever, vaak in overleg met een gecertificeerd adviesbureau, en hangt af van hoe vaak en hoe lang brandbaar stof of gas aanwezig kan zijn. Zone 22 is de meest voorkomende classificatie in voedingsmiddelen, hout en bakkerijen, waar brandbaar stof af en toe vrijkomt maar niet continu aanwezig is. Zone 21 geldt voor ruimtes waar stof regelmatig aanwezig is tijdens normaal bedrijf, zoals bij menginstallaties, zeefmachines of transportpunten. Voor gas-zones gelden vergelijkbare principes, zone 2 voor af en toe, zone 1 voor regelmatig aanwezige dampen.

Een belangrijk onderscheid ten opzichte van veel andere ATEX-merken is dat Coynco en Gmatic standaard dubbel gecertificeerd zijn voor gas én stof, en bovendien in de zwaardere categorie II 2G / II 2D leveren. Waar de meeste concurrenten stoppen bij II 3G / II 3D (zone 2 en zone 22), bieden wij ook apparatuur voor zone 1 en zone 21. Dat is belangrijk voor bedrijven waar brandbaar stof of gas regelmatig aanwezig is, zoals bij menginstallaties, overslagpunten of transportzones. Naast een breed stofzuigerassortiment is de Gmatic 70BTX nu ook in II 2G / II 2D beschikbaar, zodat natte reiniging in dezelfde zwaardere zones veilig kan.

Tabel, ATEX-zones en bijbehorende oplossingen bij HD van Dijk

Oplossing

ATEX-markering

Toegestane zone(s)

Gmatic 70BTX ATEX schrobmachine (nieuw in assortiment)

II 2G / II 2D

Zone 1 (gas) én zone 21 (stof)

Coynco WT 754, TDC 40B, HDC B155, HDC 355/511/822 ATEX

II 2G / II 2D

Zone 1 (gas) én zone 21 (stof)

Coynco BSL 100/120/150, WT 751/753, TDC 22B/30B

II 3G / II 3D

Zone 2 (gas) én zone 22 (stof)

Coynco SPN, PN, PN D11 (perslucht, werkt zonder stroom)

II 2G / II 2D of II 3G / II 3D

Zone 1 en 21, of zone 2 en 22

Coynco en Gmatic zijn de weinige fabrikanten die standaard II 2G / II 2D gecertificeerde apparatuur leveren voor zone 1 (gas) én zone 21 (stof), de zwaardere categorie waar brandbaar stof of gas regelmatig aanwezig kan zijn. De meeste concurrenten bieden alleen de lichtere II 3G / II 3D categorie voor zone 2 en zone 22.

  • Coynco en Gmatic leveren standaard II 2G / II 2D apparatuur voor zone 1 en zone 21, waar de meeste concurrenten stoppen bij II 3G / II 3D.

  • Alle ATEX-modellen zijn dubbel gecertificeerd voor gas én stof, je dekt beide risico's met één machine.

  • Zone 22 is de meest voorkomende classificatie in voedingsmiddelen, hout en bakkerijen.

  • Zone 21 komt vooral voor bij menginstallaties, zeefmachines en transportpunten.

  • De Gmatic 70BTX ATEX schrobmachine is nieuw in het assortiment, gecertificeerd voor zone 1 en zone 21.

  • De kleinste ATEX zone 22-stofzuiger in Nederland is de Coynco BSL 100, onderdeel van ons assortiment.

Remco Visser

Remco Visser

Accountmanager

Stel uw vraag aan een specialist.

We hopen dat we u ook als klant mogen verwelkomen. Mocht u vragen hebben, dan kunt u ons tijdens kantooruren bereiken of laat uw gegevens achter, dan bellen wij u.

Vijf oplossingen voor veilig reinigen

De kernoplossing voor elke formeel vastgestelde ATEX-zone

Een ATEX-gecertificeerde stofzuiger is de standaardoplossing voor elke omgeving die door de werkgever formeel is geclassificeerd als ATEX-zone. Coynco biedt het breedste assortiment van Nederland, met modellen voor zone 22, zone 21, en combinaties daarvan met gas-zones 2 en 1. Het onderscheid met veel concurrenten zit niet in de certificering op zich, want die is wettelijk vastgelegd, maar in de breedte van het assortiment, de standaarduitrusting en de bouwkwaliteit.

Coynco levert standaard RVS AISI 304 ketels en filterhuizen, antistatische slangen, HEPA H14 filtratie en brushless bypass motoren met circa 5x langere levensduur dan conventionele motoren. Bovendien zijn veel modellen dubbel gecertificeerd voor gas én stof, waardoor je met één machine beide risico's afdekt. Voor bedrijven met meerdere zones of wisselende omstandigheden is dat een groot praktisch voordeel.

  • Breedste ATEX-assortiment van Nederland, inclusief kleinste zone 22-model (BSL 100).

  • Standaard RVS AISI 304 ketel en filterhuis voor optimale geleiding.

  • Brushless bypass motoren met circa 5x langere levensduur.

  • Standaard HEPA H14 filtratie, dus ATEX én stofklasse H in één machine.

  • Dubbel gecertificeerd voor gas én stof, één machine dekt beide risico's af.

De oplossing voor brandbaar stof zonder formele ATEX-zonering

ACD staat voor "Appliance for Combustible Dust" en is de certificering voor stofzuigers die veilig brandbaar stof opzuigen in omgevingen zónder formeel vastgestelde ATEX-zone. Dit is relevant voor bedrijven die werken met meel, suiker, houtstof, plastic of metaalpoeder, maar waar geen zone-classificatie is vastgesteld. Het risico op ontbranding is in deze situaties reëel, maar wordt vaak onderschat omdat er geen wettelijke verplichting achter zit.

Coynco biedt ACD-gecertificeerde modellen die een intrinsiek veilige oplossing bieden zonder de volledige ATEX-certificering. Ze voorkomen ophoping en verspreiding van brandbaar stof, zuigen direct bij de bron op, en verminderen daarmee het risico op ontbranding in en rond de apparatuur. Dit is vaak de juiste keuze voor bakkerijen, kleinere voedingsbedrijven en productieomgevingen waar brandbaar stof af en toe vrijkomt, zonder dat een adviesbureau een ATEX-zonering heeft vastgesteld.

  • Ontworpen voor brandbaar stof zonder formele ATEX-zonering.

  • Intrinsiek veilig ontwerp, voorkomt vonkvorming en statische opbouw.

  • Zuigt direct bij de bron, verkleint risico op stofwolken en ophoping.

  • Geen wettelijke ATEX-verplichting nodig, wel aantoonbare veiligheid.

  • Typisch relevant in bakkerijen, kleinere voedingsbedrijven en lichte industrie.

ACD stofzuiger een supergoed alternatief explosieveilig.

Voor omgevingen zonder stroom of met extra strenge veiligheidseisen

Perslucht-aangedreven ATEX-stofzuigers werken zonder elektrische aansluiting en zijn daarmee inzetbaar in ruimtes waar elektriciteit een onnodig risico vormt of simpelweg niet beschikbaar is. Voor petrochemische omgevingen en specifieke farma-toepassingen is perslucht vaak de enige veilige optie.

  • Werkt zonder stroom, inzetbaar in zwaardere ATEX-zones.

  • Geen elektrische ontstekingsbron, minimale veiligheidsrisico's.

  • Lagere onderhoudsbehoefte dan elektrische modellen.

Coynco S PN MAXI explosieveilige pneumatische stofzuiger zijaanzicht

Stof opvangen waar het ontstaat, voordat het zich verspreidt

Mobiele bronafzuiging vangt brandbaar of gevaarlijk stof op bij de bron, zodra het vrijkomt, in plaats van nadat het is neergeslagen. In ATEX-zones voorkomt dat de vorming van stofwolken en verkleint het risico op ontbranding. Verkrijgbaar in zowel ATEX- als niet-ATEX-uitvoering, met optioneel centraal leidingnetwerk voor grotere installaties.

  • Vangt stof op bij de bron, voorkomt verspreiding en ophoping.

  • Verkrijgbaar in ATEX-uitvoering voor gezoneerde omgevingen.

  • Centraal leidingnetwerk mogelijk bij grotere toepassingen.

Coynco DTX1500 Basic explosieveilige stofzuiger zijaanzicht op wielen

Natte reiniging in ATEX-zones, nieuw in het assortiment

Voor natte reiniging in ATEX-zones was tot voor kort geen geschikte oplossing beschikbaar. De Gmatic 70BTX, gecertificeerd in II 2G / II 2D, maakt het nu mogelijk om ook in zone 1 en zone 21 veilig te schrobben, zonder dat je een aparte reinigingsprocedure moet opzetten.

  • Gecertificeerd in II 2G / II 2D, toegestaan in zone 1 (gas) en zone 21 (stof).

  • Volledige natte reiniging in ATEX-omgeving, zonder extra veiligheidsmaatregelen.

  • Nieuw in het assortiment, uniek in de Nederlandse markt.

Het verschil tussen ATEX, ACD en stofklasse

Het verschil tussen ATEX, ACD en stofklasse

Een veelvoorkomende aanname is dat een bedrijf zonder officiële ATEX-zonering geen bijzondere reinigingsapparatuur nodig heeft. Dat klopt niet. Brandbaar stof, zoals meel, suiker, houtstof, plastic of metaalpoeder, kan ook in niet-geclassificeerde ruimtes ontbranden als het in contact komt met een vonk, hittepunt of statische elektriciteit. Het ontbreken van een ATEX-zone sluit het risico op ontbranding dus niet uit. Voor precies deze situaties bestaat ACD, een Amerikaanse afkorting voor "Appliance for Combustible Dust". ACD is een certificering die zich richt op veiligheid bij brandbaar stof zonder dat formele ATEX-zonering is vastgesteld, en wordt steeds vaker toegepast in bakkerijen, kleinere voedingsbedrijven en productieomgevingen waar stof af en toe vrijkomt.

Naast ATEX en ACD is er een derde certificering die vaak wordt verward, de stofklasse. Waar ATEX en ACD gaan over explosiegevaar, gaat stofklasse L, M en H over gezondheidsgevaar door inademing van fijnstof. Een industriële stofzuiger kan op alle drie gecertificeerd zijn, of slechts op één. Een H-klasse stofzuiger is bijvoorbeeld veilig voor kankerverwekkend fijnstof, maar daarmee nog niet geschikt voor een ATEX-zone. Andersom is een ATEX-stofzuiger niet automatisch H-klasse. Bij HD van Dijk kijken we bij elk advies naar alle drie de certificeringen tegelijk, zodat je niet één risico afdekt en een ander laat liggen.Coynco en Gmatic zijn de weinige fabrikanten die standaard II 2G / II 2D gecertificeerde apparatuur leveren voor zone 1 (gas) én zone 21 (stof), de zwaardere categorie waar brandbaar stof of gas regelmatig aanwezig kan zijn. De meeste concurrenten bieden alleen de lichtere II 3G / II 3D categorie voor zone 2 en zone 22.

Vergelijkingstabel, ATEX vs ACD vs stofklasse

Certificering

Dekt welk risico af?

Wettelijk verplicht?

Wanneer relevant?

ATEX

Explosiegevaar door gas of stof in een gezoneerde omgeving

Ja, EU-richtlijnen 94/9/EC en 99/92/EC, sinds 2003

Bij formeel vastgestelde zone 0, 1, 2 (gas) of 20, 21, 22 (stof)

ACD

Ontbranding van brandbaar stof zonder formele zone-classificatie

Nee, niet wettelijk verplicht

Bij aanwezigheid van meel, suiker, houtstof, plastic of metaalpoeder zonder vastgestelde ATEX-zone

Stofklasse L, M, H

Gezondheidsgevaar door inademing van fijnstof

Ja, via arbowetgeving en EN 60335-2-69

Bij fijnstof met gezondheidsrisico, zoals kwartsstof (M) of kankerverwekkend stof (H)

Een machine kan op meerdere certificeringen tegelijk voldoen. Alle Coynco ATEX-stofzuigers zijn standaard uitgerust met HEPA H14 filtratie, waarmee ze zowel explosiegevaar (ATEX) als gezondheidsgevaar (stofklasse H) afdekken.

  • ATEX dekt explosiegevaar in gezoneerde omgevingen af, ACD dekt brandbaar stof zonder zone-classificatie af.

  • Stofklasse L, M, H gaat over gezondheid door inademing, niet over explosierisico.

  • Coynco levert ACD-gecertificeerde modellen voor bedrijven zonder ATEX-zone die tóch met brandbaar stof werken.

  • Een H-klasse stofzuiger is niet automatisch ATEX-gecertificeerd, en andersom net zomin.

  • Alle Coynco ATEX-stofzuigers hebben standaard HEPA H14 filtratie, dus ATEX én stofklasse H tegelijk.

Remco Visser

Remco Visser

Accountmanager

Stel uw vraag aan een specialist.

We hopen dat we u ook als klant mogen verwelkomen. Mocht u vragen hebben, dan kunt u ons tijdens kantooruren bereiken of laat uw gegevens achter, dan bellen wij u.

Ruim 40 jaar ervaring, zes harde voordelen, en het breedste ATEX-assortiment van Nederland

Coynco is geen nieuwkomer op de ATEX-markt. Het bedrijf is opgericht in 2005 door Giancarlo Bettella, die in 1976 al mede-oprichter was van Soteco Spa, een pionier in de professionele stofzuigerindustrie. Vandaag wordt Coynco geleid door de tweede generatie, Riccardo en Laura Bettella. Alle stofzuigers worden in Italië ontworpen en geproduceerd, met volledige interne productie van kritische onderdelen, gepatenteerde filtertechnologieën, en een kwaliteitscontrole die bij veel concurrenten alleen bij premium-lijnen wordt ingezet.

Dat vertaalt zich naar concrete voordelen die kopers pas ontdekken als ze machines naast elkaar leggen. Brushless bypass motoren met circa 5x langere levensduur, standaard RVS AISI 304 ketels en filterhuizen, HEPA H14 filtratie zonder meerprijs, dubbele gas- én stofcertificering per machine, en een assortiment dat van interne zone 20 tot de kleinste zone 22 stofzuiger in Nederland reikt. Daarnaast is Coynco een van de weinige fabrikanten die standaard in de zwaardere II 2G / II 2D categorie elektrische modellen levert, waar de meeste concurrenten stoppen bij II 3G / II 3D. Voor bedrijven met menginstallaties, overslagpunten of transportzones is dat vaak doorslaggevend.

De zes voordelen op een rij

  • Brushless bypass motoren met circa 5x langere levensduur dan conventionele motoren.

  • Gepatenteerd Iclean filterschudsysteem houdt de zuigkracht constant en voorkomt stilstand door verstopping.

  • Standaard RVS AISI 304 ketel en filterhuis, niet optioneel zoals bij veel concurrenten.

  • Standaard HEPA H14 filtratie op alle ATEX-modellen, dus explosieveiligheid én stofklasse H in één machine.

  • Dubbel gecertificeerd voor gas én stof per machine, één toestel dekt beide risico's af.

  • Breedste ATEX-assortiment van Nederland, inclusief II 2G / II 2D voor zone 1 en zone 21, plus perslucht- en ACD-modellen.

Welk stof of gas speelt in jouw branche, en welke oplossing past daarbij?

In de voedingsmiddelenindustrie ligt het explosierisico bij fijne organische stoffen zoals meel, suiker, zetmeel en graanstof. Deze stoffen zijn op zichzelf onschuldig, maar in de juiste concentratie en in combinatie met een vonk of hittebron direct explosief. Bakkerijen met warme ovens combineren daarnaast nog eens hoge temperaturen, wat specifieke filtereisen stelt. Veel voedingsbedrijven hebben een zone 22-classificatie in productieruimten, of werken juist zonder formele zonering en kiezen voor ACD.

Typisch model: Coynco BSL 100 of 120 voor zone 22, NOMEX-filter bij bakkerijen met warme ovens.

In de farmaceutische industrie gaat het niet alleen om explosierisico, maar minstens zoveel om kruisbesmetting en operatorveiligheid. Werkzame stoffen zijn vaak extreem fijn, soms toxisch, en moeten met HEPA H14 of hoger worden afgevangen. Menginstallaties, granulatoren en tabletteerruimten hebben vaak een zone 21-classificatie. Voor cleanrooms waar geen ATEX speelt maar wel maximale filtratie vereist is, wijken we uit naar ULPA op reguliere stofzuigers.

Typisch model: Coynco HDC 355/511 ATEX met HEPA H14, of reguliere stofzuiger met ULPA voor cleanrooms zonder ATEX.

Petrochemische en chemische installaties combineren vaak brandbare gassen (zone 1 of 2) met stofafzettingen (zone 21 of 22). Juist hier komt de dubbele gas- én stofcertificering van Coynco tot zijn recht, één machine dekt beide risico's af. In omgevingen zonder stroom of met extra strenge eisen is de perslucht-aangedreven variant de standaardkeuze.

Typisch model: Coynco WT 754 of HDC B155 voor gecombineerde zones 1/21, of Coynco PN D11 perslucht voor situaties zonder stroom.

Houtstof is een van de meest onderschatte explosiebronnen. Fijne houtpartikels kunnen in de juiste concentratie net zo explosief zijn als meel of suiker, en wordt in productieomgevingen vaak continu geproduceerd. Veel zagerijen en meubelproducenten hebben zone 22-classificatie in bewerkingszones, plus permanente stofafzuiging bij bronnen. Het gepatenteerde Iclean filterschudsysteem houdt hier de zuigkracht constant, ook bij grote stofvolumes.

Typisch model: Coynco BSL 120 of 150 voor zone 22, eventueel in combinatie met mobiele bronafzuiging.

De keramische industrie werkt met fijn slijp- en poederstof dat vaak schurend en soms kleverig is. PTFE-gecoate filters zijn hier typisch de juiste keuze, omdat ze voorkomen dat filters voortijdig beschadigen of verstopt raken door gladde afzetting. In productieruimten komt zone 22 veel voor, lokaal bij bepaalde bewerkingen ook zone 21.

Typisch model: Coynco TDC 22B of TDC 30B met PTFE-filter, of HDC 355 ATEX voor grotere installaties.

Het juiste filter voor jouw stoftype

Welke filter bij welk stof, een praktijkgerichte uitleg van PTFE, NOMEX, HEPA H13 en HEPA H14

Niet elk stof gedraagt zich hetzelfde. Glasvezelstof is scherp en kleverig, ovenstof is heet tot 200 °C, farma-stof is extreem fijn en vaak toxisch, en bouwstof is grof en massaal. Voor elk van deze stoftypes bestaat een optimale filter, en een verkeerde keuze leidt binnen weken tot verstopping, zuigkrachtverlies of zelfs motorschade. Coynco biedt vier antistatische filtertypes voor ATEX-stofzuigers, van PTFE voor kleverig stof tot HEPA H14 voor de hoogste filtratie-eisen binnen een ATEX-omgeving. De keuze hangt niet af van het merk, maar van het stof waarmee je werkt.

Naast het filtermateriaal speelt ook de luchtbelasting een rol. Dat is de verhouding tussen de luchtstroom en het filteroppervlak, uitgedrukt in m³/m²/h. Een goede ATEX-stofzuiger houdt deze waarde onder de 200 m³/m²/h. Boven die grens raakt het filter sneller verstopt, neemt de zuigkracht af en kan fijnstof door het filter heen in de motor terechtkomen. Coynco dimensioneert filters bewust ruim, zodat de luchtbelasting ook bij grote debieten laag blijft. Welke filter je precies nodig hebt, bepalen we samen op basis van jouw stoftype en toepassing.

Overzichtstabel, vier filtertypes voor ATEX-stofzuigers

Filtertype

Filtratie-efficiëntie

Wanneer kiezen?

Typische toepassingen

PTFE M-klasse

M-klasse

Bij kleverig of scherp stof dat normale filters beschadigt of verstopt

Glasvezelstof, composieten, bepaalde kunststoffen

NOMEX M-klasse

M-klasse

Bij hoge temperaturen tot 200-220 °C

Ovenreiniging, bakkerijen met warme ovens, laser-toepassingen

HEPA H13

99,95%

Bij fijnstof waar H13 voldoende is

Specifieke toepassingen

HEPA H14

99,995% tot 0,18 micron

Bij fijn, gevaarlijk of kruisbesmettingsgevoelig stof

Farma, voedingsmiddelen, fijnstof in productie (standaard bij alle Coynco ATEX-modellen)

Noot over ULPA-filtratie

ULPA-filters (tot 0,12 micron, 99,9995% filtratie) zijn op ATEX-stofzuigers niet beschikbaar. Voor toepassingen die ULPA vereisen, bijvoorbeeld cleanrooms en hoog-actieve farma-processen zonder ATEX-zonering, levert Coynco ULPA wel op reguliere industriële stofzuigers. In dat geval is het dus een kwestie van kiezen, ATEX-veiligheid óf ULPA-filtratie, en in overleg bepalen we welke prioriteit zwaarder weegt voor jouw proces.

  • Alle Coynco ATEX-filters zijn antistatisch, passend bij de ATEX-certificering van de stofzuiger.

  • HEPA H14 is standaard op alle Coynco ATEX-modellen, filtratie tot 0,18 micron.

  • PTFE-coating zorgt dat kleverig stof makkelijker loslaat bij filterreiniging, levensduur van filter fors verlengd.

  • NOMEX is bestand tegen temperaturen tot 200-220 °C, ideaal voor ovenreiniging.

  • ULPA niet op ATEX, wel beschikbaar op reguliere industriële stofzuigers voor cleanrooms en farma zonder ATEX-zonering.

  • Luchtbelasting onder de 200 m³/m²/h voorkomt snelle verstopping en behoud van zuigkracht.

Veelgestelde vragen.

Wat is ATEX precies?

ATEX staat voor "Atmosphère Explosible" en is de Europese richtlijn die sinds 2003 verplicht dat apparatuur in omgevingen met brandbaar stof of gas voldoet aan specifieke veiligheidseisen. De richtlijn is gebaseerd op EU-richtlijnen 94/9/EC en 99/92/EC.

Wat is het verschil tussen ATEX en ACD?

ATEX is een Europese wettelijke certificering voor apparatuur in formeel gezoneerde omgevingen. ACD (Appliance for Combustible Dust) is een veiligheidscertificering voor brandbaar stof zonder dat een ATEX-zone is vastgesteld. ACD is niet wettelijk verplicht, ATEX wel.

Moet ik ATEX-gecertificeerde apparatuur gebruiken als mijn bedrijf niet ATEX-gezoneerd is?

Niet verplicht, maar brandbaar stof kan ook zonder formele zonering tot ontbranding leiden. Voor bedrijven met meel, suiker, houtstof of plastic is een ACD-certificering vaak de passende oplossing, zonder dat je aan de volledige ATEX-verplichting hoeft te voldoen.

Wat is het verschil tussen stofklasse L, M en H?

Stofklasse L, M en H gaat over gezondheidsgevaar door inademing van fijnstof, niet over explosiegevaar. L is voor licht risico, M voor matig risico zoals kwartsstof, H voor hoog risico zoals kankerverwekkend stof.

Dekt een H-klasse stofzuiger ook explosiegevaar af?

Nee. Stofklasse H gaat uitsluitend over gezondheidsrisico door inademing. Explosiegevaar vraagt om een aparte ATEX- of ACD-certificering. Wel bestaan er stofzuigers die beide certificeringen combineren, HEPA H14 voor gezondheid én ATEX voor explosieveiligheid.

Welke ATEX-zones zijn er?

Voor gas gelden zone 0 (continu aanwezig), zone 1 (regelmatig) en zone 2 (zelden). Voor stof gelden zone 20 (continu, meestal binnen apparatuur), zone 21 (regelmatig) en zone 22 (zelden en kortstondig).

Wat is het verschil tussen zone 21 en zone 22?

Zone 21 is een ruimte waar brandbaar stof regelmatig aanwezig is tijdens normaal bedrijf, zoals bij menginstallaties of transportpunten. Zone 22 is een ruimte waar stof zelden en slechts kortstondig aanwezig is, zoals in veel voedingsmiddelen- en houtbedrijven.

Mag apparatuur gecertificeerd voor zone 22 ook worden gebruikt in zone 21?

Nee. Zone 21-gecertificeerde apparatuur mag wel in zone 22 worden ingezet, maar zone 22-gecertificeerde apparatuur niet in zone 21. Dit heet het opwaartse compatibiliteitsprincipe.

Wie bepaalt mijn ATEX-zone?

De werkgever bepaalt de zone-indeling, meestal in overleg met een gecertificeerd ATEX-adviesbureau. HD van Dijk adviseert over welke oplossing bij welke vastgestelde zone past, maar stelt de zone-indeling zelf niet vast.

Welke ATEX-zone komt het vaakst voor?

Zone 22 is verreweg het meest voorkomend in Nederlandse productiebedrijven, met name in voedingsmiddelen, hout en bakkerijen.

Wat betekent de markering II 2G / II 2D?

II staat voor groep II, apparatuur voor bovengrondse toepassingen (niet mijnbouw). 2G betekent categorie 2 voor gas, toegestaan in zone 1 en zone 2. 2D betekent categorie 2 voor stof, toegestaan in zone 21 en zone 22. Deze machine dekt dus vier zones tegelijk af.

Wat is het verschil tussen II 2G / II 2D en II 3G / II 3D?

II 2G / II 2D is de zwaardere certificering, toegestaan vanaf zone 1 (gas) en zone 21 (stof). II 3G / II 3D is de lichtere certificering, alleen toegestaan in zone 2 en zone 22. De meeste fabrikanten leveren voornamelijk II 3G / II 3D, Coynco biedt ook standaard II 2G / II 2D.

Wat betekent dubbele gas- en stofcertificering?

Veel ATEX-stofzuigers zijn enkelvoudig gecertificeerd voor óf gas óf stof. Dubbel gecertificeerde modellen dekken beide risico's tegelijk af, zodat één machine inzetbaar is in zowel gas- als stofzones.

Welk filter is nodig voor brandbaar fijnstof in een ATEX-zone?

Voor fijnstof in ATEX-zones is HEPA H14 de standaard. Deze filtratie vangt 99,995% van de deeltjes af tot 0,18 micron en dekt daarmee zowel explosieveiligheid als gezondheidsrisico door inademing.

Wat is een PTFE-filter en wanneer kies je die?

Een PTFE-filter heeft een gladde coating waardoor kleverig stof er gemakkelijk af valt bij filterreiniging. Dit is de juiste keuze bij glasvezelstof, bepaalde kunststoffen en andere kleverige materialen.

Wat is een NOMEX-filter en wanneer kies je die?

Een NOMEX-filter is bestand tegen temperaturen tot 200-220 °C en is bedoeld voor toepassingen met heet stof, zoals ovenreiniging en bakkerijen met hete ovens.

Wat is het Iclean filterschudsysteem?

Iclean is een gepatenteerd automatisch filterschudsysteem dat het filter tijdens gebruik continu reinigt. Daardoor blijft de zuigkracht constant en wordt stilstand door verstopping voorkomen.

Kan ik een ATEX-oplossing proefdraaien voordat ik investeer?

Ja, voor veel situaties is een praktijkdemo of proefplaatsing mogelijk. Zo kun je in je eigen omgeving ervaren of de gekozen oplossing presteert zoals bedoeld. Vraag dit aan in het adviestraject.

Hoe lang gaat ATEX-gecertificeerde reinigingsapparatuur mee?

Met correct onderhoud en moderne componenten zoals brushless bypass motoren, die circa 5x langer meegaan dan conventionele motoren, is een levensduur van 10 tot 15 jaar realistisch. De ATEX-conformiteitsverklaring moet wel periodiek worden gecontroleerd en bijgehouden.

Wat zijn de kosten van ATEX-reinigingsapparatuur?

De prijs hangt sterk af van de zone, capaciteit, filteruitrusting en of het om enkelvoudige of gecombineerde apparatuur gaat. Vraag een offerte aan voor een specifieke berekening voor jouw situatie.

Wat zijn de meest voorkomende oorzaken van stofexplosie?

Vonken van mechanische bronnen, statische elektriciteit, hete oppervlakken, elektrische apparatuur zonder juiste certificering, en in zeldzame gevallen spontane ontbranding door exotherme reacties. Reiniging is vaak de directe aanleiding als er niet de juiste apparatuur wordt gebruikt.

Welke stoffen zijn brandbaar en explosiegevoelig?

De meest voorkomende zijn meel, graanstof, suiker, zetmeel, houtstof, plastic-poeder, metaalpoeders (aluminium, magnesium), kool, kunstmest en bepaalde farma-grondstoffen. Ook organische stoffen zoals cacao of koffie kunnen onder de juiste omstandigheden explosief zijn.

Wat gebeurt er als ik niet-gecertificeerde apparatuur gebruik in een ATEX-zone?

Je overtreedt de ATEX-richtlijn. Bij een controle kan de Nederlandse Arbeidsinspectie werk stilleggen. Bij een incident ligt de aansprakelijkheid volledig bij jou als werkgever, en de verzekering keert mogelijk niet uit.

Is ATEX-certificering hetzelfde in heel Europa?

Ja. ATEX is een Europese richtlijn en geldt in alle lidstaten van de EU. Een machine die voldoet aan ATEX mag in elk EU-land in dezelfde zone worden ingezet.

Wat is het verschil tussen ATEX en IECEx?

ATEX is de Europese richtlijn, IECEx is het internationale equivalent voor landen zoals Australië, Nieuw-Zeeland, Canada en delen van Azië. De technische vereisten zijn grotendeels gelijk, maar de certificering gebeurt via verschillende instanties.

Wie is verantwoordelijk bij een stofexplosie?

De werkgever draagt de eindverantwoordelijkheid. Die moet aantonen dat de juiste zone-classificatie is toegepast, dat de gebruikte apparatuur daarvoor gecertificeerd is, en dat het onderhoud volgens voorschrift is uitgevoerd.

Hoe hoog is het explosierisico in de bakkerij-industrie?

Meelstof is in de juiste concentratie net zo explosief als propaan. Veel kleinere bakkerijen hebben geen formele ATEX-zone, maar wel voldoende meelstof in de lucht om een ACD-gecertificeerde oplossing verstandig te maken. Grotere productiebakkerijen hebben vaak zone 22.

Wat maakt farma-reiniging zo complex?

In farma gaat het niet alleen om explosierisico, maar minstens zoveel om kruisbesmetting en operatorveiligheid. Werkzame stoffen zijn vaak extreem fijn en toxisch, en moeten met HEPA H14 of ULPA worden afgevangen. Menginstallaties en granulatoren hebben vaak zone 21-classificatie.

Waarom combineert petrochemie gas- en stofzones?

Petrochemische installaties werken met brandbare gassen én stofafzettingen tegelijk. Een gas-zone 1 met een stof-zone 21 komt daar regelmatig voor. Dubbel gecertificeerde apparatuur (II 2G / II 2D) dekt beide risico's met één machine af.

Hoe riskant is houtstof in de houtindustrie?

Fijne houtpartikels kunnen in de juiste concentratie net zo explosief zijn als meel of suiker. Zagerijen en meubelproducenten hebben vaak zone 22-classificatie in bewerkingszones, gecombineerd met permanente bronafzuiging aan de machines.

Welke stoffen komen voor in de keramische industrie?

Slijp- en poederstof uit keramiek-, glas- en composietproductie is vaak fijn, schurend en soms kleverig. PTFE-gecoate filters zijn hier standaard de juiste keuze. Zone 22 komt veel voor, lokaal bij bepaalde bewerkingen zone 21.

Bestaat er een ATEX-gecertificeerde schrobmachine?

Ja. De Gmatic 70BTX is ATEX-gecertificeerd in categorie II 2G / II 2D en daarmee een van de weinige schrobmachines die volledig is gecertificeerd voor natte reiniging in explosiegevaarlijke omgevingen.

Waarom een ATEX schrobmachine in plaats van handmatig reinigen?

Handmatig reinigen in een ATEX-zone blijft arbeidsintensief, en wrijving tijdens handmatig schrobben kan zelf een ontstekingsbron zijn als gereedschap of materialen niet juist gekozen zijn. Een ATEX-gecertificeerde schrobmachine elimineert dit risico en levert tegelijk snellere, consistentere reiniging.

Kan ik schrobben en stofzuigen in dezelfde zone combineren?

Ja, zolang beide machines voor dezelfde of een zwaardere zone zijn gecertificeerd. Een ATEX schrobmachine in II 2G / II 2D kan worden ingezet in dezelfde zone als ATEX-stofzuigers met gelijke of lagere zonegoedkeuring.

Bestaat er ook ACD-gecertificeerde schrobapparatuur?

Op dit moment is ACD vrijwel uitsluitend beschikbaar op stofzuigers. Voor natte reiniging in omgevingen met brandbaar stof zonder formele ATEX-zonering, is het advies om over te stappen op een volledig ATEX-gecertificeerde schrobmachine.

Remco Visser

Remco Visser

Accountmanager

Stel uw vraag aan een specialist.

We hopen dat we u ook als klant mogen verwelkomen. Mocht u vragen hebben, dan kunt u ons tijdens kantooruren bereiken of laat uw gegevens achter, dan bellen wij u.

Keuzehulp